Linh kiện hao mòn: bộ phận nào bị mài mòn, cần dự phòng những gì
Bộ phận nào bị mài mòn
Linh kiện của máy thực phẩm đại khái chia làm hai loại: chi tiết kết cấu (khung máy, vỏ, trục chính) thường rất bền; còn linh kiện hao mòn thì dần xuống cấp do ma sát, chịu lực lặp lại, vệ sinh và tiếp xúc với hóa chất. Các linh kiện hao mòn thường gặp trên thiết bị tạo hình thực phẩm gồm:
- Vòng đệm, gioăng chữ O (O-ring), miếng đệm: tháo lắp hằng ngày, tiếp xúc chất tẩy rửa và thay đổi nhiệt độ, sẽ bị chai cứng, nứt, biến dạng.
- Dao gạt, lưỡi gạt: cọ xát với bề mặt phễu hoặc trục lăn, mép sẽ bị mòn tròn, mẻ góc.
- Dao cắt, chi tiết cắt: cắt bột liên tục, lưỡi sẽ bị cùn.
- Băng tải: bề mặt mòn, mép bị xơ, mối nối bị bung, xem Bảo dưỡng và thay thế băng tải.
- Ổ bi: mòn dần theo số giờ vận hành, phát ra tiếng lạ, nóng lên.
- Dây đai, xích, nhông xích: bị giãn, mòn, biến dạng răng.
- Chi tiết nhựa hoặc nhựa kỹ thuật: chi tiết dẫn hướng, bạc lót, khuôn tạo hình, có thể mòn hoặc lão hóa do chất tẩy rửa.
- Linh kiện điện: công tắc, cảm biến, rơ-le, hỏng do ẩm hoặc đóng ngắt lặp lại.
Danh sách và quy cách linh kiện hao mòn thực tế của từng mẫu máy theo tài liệu của nhà sản xuất. Về các linh kiện hao mòn của các mẫu máy Dong-Yih Machinery (東逸機械), vui lòng gọi 06-257-4644 để được tư vấn.
Dấu hiệu mài mòn
Linh kiện thường không hỏng đột ngột mà sẽ "lên tiếng" trước:
- Trọng lượng không ổn định, nặng lên hoặc nhẹ đi: chi tiết cấp liệu, gioăng bị mòn gây rò hoặc hồi liệu.
- Tạo hình kém đi: mép dán không kín, hình dạng méo, bề mặt không phẳng, có thể do chi tiết cắt hoặc khuôn bị mòn.
- Rò nguyên liệu, rò dầu: gioăng làm kín lão hóa.
- Tiếng lạ, rung, nóng: ổ bi, bánh răng, xích bị mòn.
- Băng tải lệch, trượt: thiếu lực căng hoặc bản thân băng tải bị biến dạng.
- Những thay đổi nhìn thấy khi vệ sinh: vết nứt, mẻ góc, đổi màu, bề mặt thô ráp.
Tranh thủ quan sát bằng mắt mỗi ngày khi vệ sinh là cách phát hiện sớm rẻ nhất và hiệu quả nhất.
Bao lâu thay một lần
Đây là câu hỏi người ta hay muốn có một con số, nhưng câu trả lời thực sự là "theo khuyến nghị của nhà sản xuất và điều chỉnh theo tình trạng thực tế". Các yếu tố ảnh hưởng đến chu kỳ thay thế:
- Số giờ vận hành: chạy hai ca một ngày so với nửa ca một ngày chênh nhau hơn gấp đôi.
- Đặc tính sản phẩm: bột hoặc nhân có hạt, nhiều đường, cứng hơn sẽ làm mòn nhanh hơn.
- Cách vệ sinh: loại chất tẩy rửa, nồng độ, nhiệt độ nước ảnh hưởng đến tuổi thọ chi tiết cao su và nhựa.
- Thói quen thao tác: tháo lắp có dùng đúng dụng cụ không, có dùng lực quá mạnh không.
Cách làm khuyến nghị: đặt chu kỳ ban đầu theo khuyến nghị của nhà sản xuất, ghi lại ngày và tình trạng mỗi lần thay, sau vài lần sẽ tìm ra chu kỳ hợp lý cho nhà máy của mình. Thay theo "tình trạng" (thấy mòn là thay) và thay theo "thời gian" (đến hạn là thay) có thể kết hợp: linh kiện quan trọng mà rẻ thì thay định kỳ, linh kiện đắt thì thay theo tình trạng.
Cần dự phòng những linh kiện nào
Phụ tùng dự phòng không phải càng nhiều càng tốt, vốn và kho bãi đều có chi phí. Có thể xếp thứ tự bằng hai câu hỏi:
- Linh kiện này hỏng thì máy có dừng không? Làm máy dừng thì ưu tiên.
- Linh kiện này bao lâu mới có hàng? Linh kiện có thời gian giao dài (ví dụ phải nhập khẩu hoặc đặt làm riêng) thì dự phòng nhiều hơn.
Thường khuyến nghị luôn có sẵn:
- Vòng đệm, O-ring các quy cách (rẻ, hay thay, hỏng là rò).
- Dao gạt, dao cắt và các chi tiết ảnh hưởng trực tiếp đến tạo hình.
- Một băng tải dự phòng (nếu thay thế cần thời gian giao hàng dài).
- Cầu chì, cảm biến các quy cách thường dùng.
Ngoài ra cần nhớ: phụ tùng dự phòng phải ghi rõ mã hiệu, để ở nơi sạch sẽ khô ráo; chi tiết cao su tránh ánh nắng trực tiếp và nhiệt độ cao, để quá lâu cũng sẽ lão hóa; nhập trước xuất trước.
Sau khi thay cần làm gì
- Xác nhận mã hiệu, vật liệu của linh kiện mới giống linh kiện cũ; chi tiết tiếp xúc thực phẩm phải xác nhận là vật liệu cấp thực phẩm.
- Sau khi lắp, chạy thử không tải, rồi làm thử một lượng nhỏ để xác nhận trọng lượng và tạo hình.
- Kiểm đếm linh kiện cũ sau khi tháo, không để sót lại trong máy.
- Ghi lại ngày thay, linh kiện, số lượng, nguyên nhân, người thực hiện.
Câu hỏi thường gặp
Hỏi: Những linh kiện nào của máy bao nhân hay phải thay nhất?
Đáp: Thường là vòng đệm, O-ring, dao gạt, dao cắt, băng tải và các chi tiết cọ xát trực tiếp hoặc chuyển động lặp lại; danh sách thực tế theo tài liệu của nhà sản xuất.
Hỏi: Linh kiện hao mòn bao lâu thay một lần?
Đáp: Đặt chu kỳ ban đầu theo khuyến nghị của nhà sản xuất, rồi điều chỉnh theo số giờ vận hành, đặc tính sản phẩm và mức mài mòn thực tế.
Hỏi: Trọng lượng ngày càng không ổn định có phải do linh kiện hỏng không?
Đáp: Có thể do chi tiết cấp liệu hoặc gioăng bị mòn, cũng có thể do trạng thái nguyên liệu thay đổi; nên kiểm tra độ mòn của linh kiện trước.
Hỏi: Nên dự phòng bao nhiêu phụ tùng?
Đáp: Ưu tiên các linh kiện "hỏng là dừng máy" và "thời gian giao dài", sau đó đến các gioăng rẻ và hay thay.