Danh mục kiểm tra trước khi khởi động máy: mỗi ngày trước khi vào ca cần xem gì

Vì sao phải kiểm tra trước khi khởi động máy

Nhiều sự cố của máy thực phẩm có thể nhận ra ngay từ trước khi khởi động: góc máy hôm qua chưa rửa sạch, linh kiện lắp ngược, ốc vít bị lỏng, công tắc an toàn bị tắt. Đợi đến khi chạy máy sản xuất mới phát hiện thì nhẹ là hủy bỏ cả mẻ sản phẩm, nặng là gây thương tích cho người hoặc làm hỏng máy.

Kiểm tra trước khi khởi động không mất nhiều thời gian, nhưng phải làm "mỗi ngày, mỗi máy, theo đúng bảng". Dưới đây là các hướng kiểm tra chung; hạng mục cụ thể, trình tự và thông số của từng dòng máy xin căn cứ sổ tay vận hành của nhà sản xuất; chi tiết vận hành các dòng máy của Dong-Yih Machinery (東逸機械), xin mời gọi 06-257-4644 để được tư vấn.

1. Làm sạch và vệ sinh

• Bề mặt tiếp xúc thực phẩm có sạch không: phễu, trục vít, vòi phun, bề mặt băng tải — xem có còn sót bột nhào, nhân, chất tẩy rửa từ hôm qua không.
• Đã khử trùng và để ráo chưa: Phụ lục 2 Quy chuẩn Thực hành Vệ sinh Tốt cho Thực phẩm (食品良好衛生規範準則, GHP) quy định thiết bị và dụng cụ phải được xác nhận sạch trước khi sử dụng.
• Môi trường xung quanh: sàn nhà, bên dưới máy, bàn thao tác có sạch không, có dụng cụ, khăn lau, vật liệu bao bì không nên có ở đó không.

2. Lắp ráp linh kiện

• Linh kiện đã lắp lại đầy đủ, đúng chiều chưa: vòi phun, bộ phận cắt, vòng đệm, thanh gạt — lắp ngược hoặc lắp thiếu đều gây rò liệu hoặc tạo hình không đạt.
• Ốc vít cố định, núm vặn đã siết chặt chưa: linh kiện bị lỏng có thể rơi vào sản phẩm trong lúc vận hành.
• Vật làm kín và vòng O (O-ring) có nguyên vẹn không: có vết nứt, sứt mẻ, biến dạng thì phải thay, xem chi tiết tại Vật làm kín, vòng O và linh kiện nhựa cấp thực phẩm.
• Kiểm đếm số lượng linh kiện: khi tháo rửa lấy ra bao nhiêu cái thì khi lắp lại phải đủ bấy nhiêu cái. Với linh kiện nhỏ, nên dùng hộp đựng cố định, mỗi ngăn một cái.

3. Thiết bị an toàn

• Công tắc dừng khẩn cấp: nhấn vào thì máy có dừng ngay không, chỉ sau khi reset mới khởi động lại được. Điều 45 Quy tắc về Thiết bị An toàn và Vệ sinh Lao động (職業安全衛生設施規則) yêu cầu máy động lực có nguy hiểm đáng kể phải lắp thiết bị phanh khẩn cấp có ký hiệu rõ ràng ở vị trí thích hợp.
• Chụp che và công tắc khóa liên động: chụp che đã lắp lại chưa, khi mở chụp che thì máy có dừng hoặc không khởi động được không. Điều 43, Điều 58 yêu cầu các bộ phận nguy hiểm phải có chụp che, rào chắn hoặc cửa an toàn có tính năng khóa liên động.
• Biển cảnh báo: biển báo tại các bộ phận nguy hiểm có rõ ràng không.
• Đã gỡ khóa và thẻ treo (LOTO) chưa: khóa và thẻ treo đã gắn khi bảo trì hôm trước phải do chính người khóa xác nhận đã hoàn tất rồi mới gỡ, người khác không được tự ý cắt bỏ.

4. Nguồn điện, nguồn khí và hệ thống phụ trợ

• Dây điện, phích cắm có bị hỏng, bị ẩm không.
• Với máy cần khí nén, áp suất có nằm trong phạm vi quy định không.
• Nước làm mát, nước cấp đã mở chưa.
• Cài đặt trên bảng điều khiển có đúng với sản phẩm làm hôm nay không (trọng lượng, tốc độ, số chương trình).

5. Bôi trơn và bất thường

• Kiểm tra bôi trơn theo vị trí và tần suất do nhà sản xuất quy định; gần khu vực tiếp xúc thực phẩm chỉ dùng chất bôi trơn cấp thực phẩm, xem Dầu bôi trơn cấp thực phẩm (NSF H1) là gì?.
• Xem bên dưới máy có vết rò dầu, rò nước không.
• Băng tải có bị lệch, rách, mối nối bị vểnh lên không.

Chạy không tải

Kiểm tra xong, khoan cho nguyên liệu vào, hãy để máy chạy không tải một khoảng thời gian:

1. Nghe âm thanh: có tiếng ma sát, tiếng va đập bất thường, hoặc tiếng to hơn bình thường không.
2. Quan sát chuyển động: các cơ cấu có chuyển động trơn tru, đồng bộ không, có bị giật cục không.
3. Sờ nhiệt độ: (sau khi dừng máy) khu vực gần động cơ, ổ trục có nóng bất thường không.
4. Xác nhận thiết bị an toàn: thử nhấn dừng khẩn cấp, xác nhận có hiệu lực.

Sau khi chạy không tải bình thường, cho một lượng nhỏ nguyên liệu vào làm thử, xác nhận trọng lượng, hình dạng, mép gấp đều đạt tiêu chuẩn, ghi chép lại rồi mới chính thức sản xuất hàng loạt.

Phát hiện bất thường thì làm sao

Đừng "cứ làm thử xem sao". Khi có bất thường, dừng máy, ngắt điện, treo biển "Máy hỏng, cấm sử dụng", báo cho quản lý hoặc nhân viên bảo trì. Ghi kết quả kiểm tra vào bảng kiểm tra khởi động máy, ký tên, ghi thời gian. Bản ghi chép này cũng là căn cứ để truy tìm nguyên nhân khi có vấn đề chất lượng về sau.

Câu hỏi thường gặp

Hỏi: Mỗi ngày trước khi khởi động máy cần kiểm tra gì?
Đáp: Tình trạng vệ sinh và khử trùng, lắp ráp linh kiện, dừng khẩn cấp và chụp che, nguồn điện, nguồn khí và cài đặt, bôi trơn và rò dầu rò nước, cuối cùng là chạy không tải.

Hỏi: Chạy không tải bao lâu?
Đáp: Theo sổ tay của nhà sản xuất. Điều quan trọng là nghe âm thanh, quan sát chuyển động, xác nhận thiết bị an toàn; bình thường rồi mới cho một lượng nhỏ nguyên liệu vào làm thử.

Hỏi: Công tắc dừng khẩn cấp có phải thử mỗi ngày không?
Đáp: Khuyến nghị mỗi ngày trước khi khởi động thử nhấn một lần, xác nhận máy dừng ngay và chỉ khởi động lại được sau khi reset.

Hỏi: Bảng kiểm tra khởi động máy có phải lưu giữ không?
Đáp: Khuyến nghị lưu giữ. Điều 11 Quy chuẩn Thực hành Vệ sinh Tốt cho Thực phẩm quy định các hồ sơ lập theo Quy chuẩn phải được lưu giữ ít nhất 5 năm.