Dầu bôi trơn cấp thực phẩm (NSF H1) là gì?

Vì sao cần dầu bôi trơn cấp thực phẩm

Thiết kế máy dù tốt đến đâu cũng không thể bảo đảm 100% chất bôi trơn không chạm vào thực phẩm: dầu ở ổ bi có thể văng ra, dầu ở xích có thể nhỏ giọt, dầu dính vào khi sửa chữa có thể còn sót lại. Khái niệm của dầu mỡ bôi trơn cấp thực phẩm là: nếu chẳng may tiếp xúc ngẫu nhiên với thực phẩm, các thành phần trong công thức vẫn nằm trong phạm vi chấp nhận được.

Cách phân loại được trích dẫn nhiều nhất trên thế giới đến từ chương trình đăng ký hợp chất phi thực phẩm (Nonfood Compounds) của NSF International (Quỹ Vệ sinh Quốc gia Hoa Kỳ). Hệ thống phân loại này ban đầu do Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ (USDA) quản lý, sau đó chuyển sang cho NSF thực hiện; sản phẩm sau khi đăng ký sẽ được liệt kê trong danh mục công khai NSF White Book.

H1, H2, H3 khác nhau thế nào

• H1: dùng cho những vị trí có thể tiếp xúc ngẫu nhiên với thực phẩm, ví dụ ổ bi, xích, bánh răng phía trên khu vực thực phẩm. Thành phần công thức tuân theo quy định tại 21 CFR 178.3570 (chất bôi trơn tiếp xúc ngẫu nhiên với thực phẩm) của luật liên bang Mỹ; điều khoản này yêu cầu lượng dùng giới hạn ở mức tối thiểu cần thiết để đạt hiệu quả kỹ thuật, và đặt ra các giới hạn cho một số thành phần như "lượng đi vào thực phẩm không được vượt quá 10 ppm". Câu mà giới trong ngành hay nói "H1 tiếp xúc ngẫu nhiên tối đa 10 ppm" bắt nguồn từ đây.
• H2: dùng cho những vị trí không tiếp xúc với thực phẩm, ví dụ bên ngoài khu vực thực phẩm, bên trong thiết bị kín hoàn toàn. H2 không phải cấp thực phẩm, chỉ là không được chứa một số chất độc hại nhất định.
• H3: dầu hòa tan, dùng để làm sạch và chống gỉ cho các dụng cụ như móc treo, xe đẩy khi cất giữ; theo giải thích của Hiệp hội Kỹ sư Ma sát học và Bôi trơn Hoa Kỳ (STLE), H3 không phải chất bôi trơn tiếp xúc ngẫu nhiên, dụng cụ phải được làm sạch hết trước khi sử dụng.
• 3H: chất tách khuôn hoặc chất chống dính tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm, ví dụ dầu dùng cho bề mặt khay nướng, khuôn; áp dụng một bộ quy định khác liên quan đến phụ gia thực phẩm.

Ngoài ra còn có ISO 21469, là tiêu chuẩn quốc tế về vệ sinh trong công thức, quá trình sản xuất và xử lý chất bôi trơn; một số sản phẩm có cả đăng ký H1 lẫn chứng nhận ISO 21469.

Có nhất thiết phải dùng H1 không

Pháp luật Đài Loan không ghi trực tiếp "phải dùng NSF H1", nhưng có yêu cầu về kết quả phải đạt được:

• Điều 7 của Tiêu chuẩn Xây dựng và Thiết bị Nhà máy Thực phẩm (食品工廠建築及設備設廠標準): kết cấu máy móc thiết bị thực phẩm phải ngăn được dầu bôi trơn và các chất có thể gây nhiễm bẩn khác lẫn vào sản phẩm.
• Phụ lục 3 của Quy chuẩn Thực hành Vệ sinh Tốt cho Thực phẩm (食品良好衛生規範準則, GHP): quy trình sản xuất phải có biện pháp ngăn dị vật lẫn vào sản phẩm.
• Điều 37 của Quy chuẩn Thực hành Vệ sinh Tốt cho Thực phẩm (áp dụng cho ngành phụ gia thực phẩm) cũng yêu cầu thiết bị phải ngăn dầu bôi trơn lẫn vào.

Dùng dầu mỡ bôi trơn cấp thực phẩm như H1 ở những vị trí có thể tiếp xúc thực phẩm là cách phổ biến nhất để thực hiện các yêu cầu này; nhiều khách hàng xuất khẩu, kênh phân phối và các cuộc đánh giá chứng nhận an toàn thực phẩm cũng yêu cầu như vậy. Còn với những vị trí kín hoàn toàn, tách biệt với khu vực thực phẩm (như bên trong hộp giảm tốc kín), có dùng H1 hay không có thể quyết định dựa trên đánh giá rủi ro và khuyến nghị của nhà sản xuất.

Cần lưu ý: H1 không có nghĩa là được cho vào thực phẩm, nó chỉ giúp giảm rủi ro trong trường hợp "chẳng may". Việc tra dầu vẫn phải ít và chính xác, phần thừa phải lau sạch; xem chi tiết tại Bảo dưỡng bôi trơn: tra dầu ở đâu, bao lâu một lần.

Cách kiểm tra một hộp dầu có phải H1 không

1. Xem nhãn: nhãn sản phẩm đã đăng ký H1 thường có logo NSF, loại đăng ký (H1) và số đăng ký.
2. Tra cứu trực tuyến: vào trang Nonfood Compounds Listing (White Book) của NSF, tìm theo tên công ty, tên sản phẩm hoặc số đăng ký, xem sản phẩm có trong danh mục không và thuộc loại nào. Một số sản phẩm trong danh mục có ghi chú "không đăng ký để sử dụng tại Mỹ", cũng cần lưu ý.
3. Xác nhận còn hiệu lực: đăng ký có thể hết hiệu lực hoặc thay đổi; khi mua hàng lấy tình trạng hiện tại trong danh mục làm chuẩn.
4. Yêu cầu tài liệu: đề nghị nhà cung cấp cung cấp giấy chứng nhận đăng ký và bảng dữ liệu an toàn (SDS).

Những sai lầm thường gặp

• Dùng lẫn nhiều loại dầu khác nhau trên cùng một máy, chúng có thể không tương thích với nhau.
• Để dầu cấp thực phẩm chung với dầu công nghiệp thông thường, dẫn đến lấy nhầm dầu.
• Cho rằng "dầu ăn" có thể dùng để bôi trơn máy: dầu ăn dễ bị oxy hóa, ôi khét, đặc quánh; hiệu quả bôi trơn và độ ổn định đều không bằng dầu mỡ bôi trơn cấp thực phẩm chuyên dụng.

Câu hỏi thường gặp

Hỏi: H1 và H2 khác nhau ở đâu?
Đáp: H1 dùng được cho những vị trí có thể tiếp xúc ngẫu nhiên với thực phẩm; H2 chỉ được dùng ở những vị trí không tiếp xúc với thực phẩm, không phải cấp thực phẩm.

Hỏi: H3 là gì?
Đáp: Dầu hòa tan dùng để chống gỉ cho dụng cụ khi cất giữ, phải làm sạch hết trước khi sử dụng.

Hỏi: Làm sao xác nhận một hộp dầu là H1?
Đáp: Xem logo NSF và số đăng ký trên nhãn, sau đó nhập số vào danh mục NSF White Book để tra cứu.

Hỏi: Pháp luật Đài Loan có bắt buộc phải dùng H1 không?
Đáp: Pháp luật không chỉ định H1, nhưng yêu cầu thiết bị phải ngăn dầu bôi trơn lẫn vào sản phẩm; dùng H1 ở những vị trí có thể tiếp xúc thực phẩm là cách làm phổ biến nhất.